जलविद्युत क्षेत्रमा उदाहरणीय मानिएको चिलिमे जलविद्युत कम्पनीको खुद नाफामा उल्लेखनीय गिरावट आएपछि क्षेत्रका अरु कम्पनीहरुको बारेमा आशंका गर्नेहरुलाई बल पुगेको छ ।

जलविद्युत आयोजनाहरुको आम्दानी सिमित हुने, चुक्ता पूँजी र खर्चहरु बढ्न गएको अबस्थामा आम्दानी घटेर शेयरधनीले पाउने प्रतिफलको अनुपात कमी आउँनसक्ने संभावना हुन्छ । चिलिमेका शेयरधनीले पनि अब यही नियति भोग्नुपर्ने हुनसक्छ ।

चिलिमेको बिद्युत बिक्रीबाट भएको आम्दानी गत बर्षको तेस्रो त्रैमासमै हाराहारीमा रहे पनि खर्च रकम ह्वात्तै बढेर जाँदा खुद नाफा झण्डै ११ करोडले तल आएको छ । उसले गत बर्ष ६५ करोड खुद नाफा गरेकोमा यस बर्षको सोही अवधिसम्म ५४ करोड खुद नाफा गरेको छ । उसले बैंकमा राखेको पैसामा ब्याज आम्दानी ४४ प्रतिशतले बढे पनि समग्र खर्च धेरैले बढ्दा त्यसले धान्न सकेन ।

कम्पनीको रोयल्टी खर्च र प्रशासनिक खर्च बढ्न जाँदा त्यसको सिधा मार खुद नाफामा परेको छ । उसको जलविद्युत केन्द्र संचालनको खर्च ४४ प्रतिशत बढी र कार्यालय खर्च ९.२ प्रतिशतले बढेको तेस्रो त्रैमाशिक बित्तीय विवरणमा उल्लेख छ । जलविद्युत आयोजनाहरुले १५ बर्षपछि रोयल्टी १० प्रतिशत तिर्नुपर्ने सरकारी नियमका कारण यस बर्षदेखि चिलिमेमा पनि मार परेको हो । चिलिमेले पहिले प्रति किलोवाट १०० रुपैयाँ रोयल्टी भुुक्तानी गर्दथ्यो भने त्यो अहिले जडित क्षमताको प्रति किलोवाट १००० रुपैयाँ विद्युत विकास बिभागलाई बुझाउँन परेको छ ।

चिलिमेले आर्थिक बर्ष २०६८।०६९ र २०७०।०७१ मा कर कार्यालयले लगाएको थप कर बिरुद्ध अदालतमा मुद्धा समेत गरिरहेको अबस्था छ ।

चिलिमेले रसुवामा २२ मेगावाटको आयोजनाबाट विद्युत उत्पादन गर्दै आएको छ भने रसुवा, नुवाकोट र सिन्धुपाल्चोकमा २७० मेगावाटका आयोजनाहरु धमाधम बनाई रहेको पनि छ । ती आयोजनाहरुमा उसको ४० प्रतिशत हिस्सेदारी छ । त्यसैगरी गोरखामा ४२० मेगावाटको बुढी गण्डकी आयोजना, ६० मेगावाटको चुमचेत स्यार आयोजना, सेती नदी ३ आयोजनाहरु पनि अगाडि बढाउने सोचमा रहेको छ ।

चिलिमे जल विद्युत केन्द्र

चिलिमेको चुक्ता पूँजी हाल चार अर्ब ७५ करोड रहेको छ भने शेयरधनी जगेडा कोष पनि सोही रकम बराबर छ । उसले गत बर्षको खुद नाफाबाट २० प्रतिशत बोनस शेयर र ५ प्रतिशत नगद लाभांश दिएको थियो ।

चिलिमेले नयाँ आयोजनाहरुमा लगानी बढाउनु पर्ने बाध्यता छ । ती सबै आयोजना निर्माण भएर आम्दानी प्राप्त हुन थालेपछि चिलिमेले शेयरधनीलाई राम्रै लाभांश दिनसक्ने कुरामा शंका छैन तर लामो समय कुर्नुपर्छ । यो कुनै धैर्यता दोस्रो बजारमा शेयर किन्नेहरुमा भएन भने खानु पर्ने घाटा नै हो ।

उसलेको अहिले प्रतिशेयर आम्दानी खुम्चिएर २२ रुपैयाँ १४ पैसाबाट १५ रुपैयाँमा झरेको छ भने मूल्य आम्दानी अनुपात ३३ गुणा छ । त्यस्तै प्रतिशेयर नेटवर्थमा पनि ठूलो गिरावट आएर २१८ रुपैयाँबाट १९४ मा झरेको छ । चिलिमेले गत बर्ष भन्दा यस बर्ष कम प्रतिशत लाभांश दिनसक्ने संकेत देखिईसकेको छ ।

लाभांश दिने र राम्रो जलविद्युत आयोजनाको त यो हालत छ भने कहिल्यै लाभांश नदिने र खराब अबस्थाका हाईड्रोहरुमा उचालिएएर लगानी गर्नेको झन् कस्तो बिजोग होला ? सहजै अनुमान लगाउँन सकिन्छ ।

जलविद्युत आयोजना निर्माणमा धेरै खर्च र लामो समय लाग्ने, त्यसबाट प्राप्त हुने प्रतिफल पाउन धैर्यतासाथ पर्खनुपर्ने, सिमित दर हुने र पूँजी तथा खर्च बढ्दै गएको अबस्थामा लाभांश दरमा पनि कमी आउँने कुरालाई ख्याल गरेर हाईड्रो क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्छ ।

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here