युनिभर्सल पावर कम्पनीले माघ २५ गते शुक्रबारदेखि ९३ लाख कित्ता प्राथमिक शेयर ( आईपीओ) सर्बसाधारणमा बिक्री शुरु गरेको छ । कम्पनीले दोलाखामा ११ मेगावाटको तल्लो खारे खोला आयोजना निर्माण गरिरहेकोमा ८० प्रतिशत काम पुरा भएको जनाएको छ । सो कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक विनयकुमार भण्डारीले शेयरलगानी डटकमसँग गरेको कुराकानी यहाँ प्रस्तुत गरिएको छः

युनिभर्सल पावरको ९३ लाख कित्ता प्राथमिक शेयर आईपीओ माघ २५ गते शुक्रबारदेखि बिक्रीमा ल्याउँदै हुनुहुन्छ । त्यो शेयर सर्बसाधारणले किन किन्ने ?

युनिभर्सल पावरले दोलखामा ११ मेगावाटको तल्लो खारे खोला आयोजना निर्माण गरेर ८० प्रतिशत काम सकिसकेको छ । यो कम्पनी सीईडीबी हाईड्रो फण्डको सहायक कम्पनी हो र हाम्रै नेतृत्वमा आयोजना बनिरहेको छ ।

हामीले बनाएको तल्लो खारे खोला पहिलो आयोजना हैन, यसअघि राधी, स्याड.गे र खुदी आयोजनामा हामीले धेरै अनुभव बटुलेर उपयुक्त लागतमा सम्पन्न गरेका हौं, अनुभवी ब्यवस्थापन हामीसँग छ र कसरी आयोजना निर्माण र संचालन गर्नुपर्छ भन्ने ज्ञान र शीप हामीसँग छ । यो कुनै ब्यापारिक घरानाको आयोजना हैन ।

युनिभर्सल पावरको तल्लो खारे खोला आयोजनाको ८० प्रतिशत काम सकिईसकेको र अबको ६ महिना भित्रमा बिद्युत उत्पादन गरेर राष्ट्रिय प्रसारणमा जोड्ने हो । मुख्य जोखिमको पाटो सकिई सकेको छ । बिद्युत प्राधिकरणलाई बिद्युत बेचेको अर्को बर्ष लाभांश वितरण गर्ने हाम्रो घोषित लक्ष्य हो । शेयरधनीहरुले ढुक्कले लाभांश पाउनुहुन्छ । जोखिम कम छ, लगानी सुरक्षित छ ।

हामीले रेटिडडं कम्पनीबाट ग्रेड चार रेटिड. प्राप्त गरेका छौ । कम्पनीको अबस्था ठीकै छ भन्ने देखिएको छ ।

त्यसैले हामीले आब्हान पत्रमा तथ्यगत कुराहरु राखेर सर्बसाधारणलाई भनिरहेका छौ कि यसमा लगानी गर्नुहोस्, हामीलाई विस्वास गर्नुहोस् । हामीले तथ्यपूर्ण कुराहरु धितोपत्र बोर्डमा पेश गरेर नै सबैका सामु राखेका छौ ।

११ मेगावाटको आयोजनाको प्रति मेगावाट लागत चाँही कति छ त ?

ससार भरि नै बिद्युत उत्पादनको लागतको एउटा स्टान्डर्ड हुन्छ । नेपालको सन्दर्भमा प्रति मेगावाट लागत २० करोड मध्यम खालको लागत हो । मुख्यतया आयोजनाको हेड कति छ भन्ने कुराले यसको लागत कति हुन्छ भन्ने कुरा तय गर्छ ।
हाम्रो तल्लो खारेखोला आयोजनाको हेड बढी नै भएकाले मध्यम खालको लागत भन्दा पनि यो आयोजना सस्तो छ र साढे १८ करोडसम्म लागत पर्न जाने देखिन्छ । एभरेज भन्दा सस्तो र आकर्षक छ ।

यति सस्तो आयोजना भएर पनि दोलखाबासीलाई बिक्री गर्न खोजिएको २१ लाख कित्ता मध्ये मुस्किलले ३ लाख मात्र बिक्यो । धेरै शेयर किन नबिकेको होला त ?

दोलखा जिल्लाका स्थानीय प्रभावितलाई छुट्याएको धेरै शेयर नबिकेको साँचो हो । त्यस कुरालाई आयोजनासँग जोड्नु भन्दा पनि अन्य कुराहरुसँग सम्बन्धित ठान्नुपर्छ । पुरै दोलखा जिल्लाबासीलाई नभई तीन वटा गाउँपालिकाका स्थानीयलाई मात्र शेयर बिक्रीको सूचना थियो । ती गाउँपालिकाबाट जतिले शेयर खरिदको आबेदन दिए, त्यो जनसंख्याको आधारमा राम्रै उपस्थिति हो, पुरै दोलखाबासीलाई आबेदन गर्न दिईएको भए बिक्रीमा राखिएको भन्दा धेरै आबेदन पर्नसक्थ्यो ।

अरु आयोजनाले सर्बसाधारणलाई ३० प्रतिशत मात्रै शेयर बिक्री गर्ने गरेका छन् तर यो युनिभर्सल पावरले चाँही किन सर्बसाधारणलाई ४६ प्रतिशत शेयर बिक्री गर्न खोजेको ?

यसको महत्वपूर्ण कारण बैंकको महंगो ब्याजको कर्जा लिएर आयोजना बनाउँन भन्दा ईक्विटी बढाएर सस्तो लागतमा आयोजना बनाउँने सोच हो । यदि बैंकको ब्याज दर ८, ९ प्रतिशत भईदिएको भए सोचै अर्कै हुने थियो । हामी ईक्विटीमा जोड गर्ने थिएनौ । यो कुुरा धितोपत्र बोर्डलाई पनि हामीले स्पष्ट रुपमा भनेका छौ ।

उसो भए सर्बसाधारणबाट संकलन हुने ९६ करोड रुपैयाँ के गर्नुहुन्छ त ?

यसको ठूलो हिस्सा हामी आयोजना बनाउँदा बैंकबाट लिएको कर्जा तिर्न उपयोग गर्छौ ।

यसबाट कर्जा चुक्ता हुन्छ त ?

धेरै पैसा बैंकको कर्जा चुक्ता गर्न उपयोग गर्छौ भनेर हामीले आब्हान पत्रमा नै भनेका छौ । ३५ करोड जति कर्जा बाँकी होला, त्यो बैंकलाई बिस्तारै तिर्दै जान्छौ ।

यो आईपीओ किन्नेले चाँही लाभांश कहिले पाउँछ, ठ्याक्कै भन्दिनुस न

अबको छ महिना अर्थात साउन मसान्तमा बिद्युत उत्पादन शुरु गरेर राष्ट्रिय प्रसारणमा जोड्ने र त्यसबाट भएको आम्दानीले २०७७ सालमा हुने साधारणसभामा लाभांश खुवाउने हाम्रो घोषित लक्ष्य हो ।

सर्बसाधारणलाई झुक्याएर शेयर बिक्री गर्न मात्र यस्तो भनिएको हैन भन्ने के आधार छ ?

सर्बसाधारणलाई किन झुक्याउँने ? यस्तो प्रश्न नै गलत हो । अहिलेसम्मको आयोजना निर्माणको अबस्था र बैंक ब्याज दर हेरेर भनिएको हो । सबै कुरा हाम्रो नियन्त्रणमा छ भनेर यस्तो कुरा हामीले सर्बसाधारणमा राखेका हौं । छ महिना भित्र विद्युत उत्पादन र त्यसको अर्को बर्ष लाभांश बाँड्छौ भन्ने कुरा कसैलाई झुक्याउँन भनिएको हैन, तथ्यमा आधारित हो ।

हाईड्रोले पनि विद्युत उत्पादन गरेको पहिलो बर्षकै नाफाबाट लाभांश बाँड्न सक्छ र ? कयौं आयोजना छन्, जसले बर्षौ लाभांश दिएका छैनन् र अझै कति बर्ष दिनसक्दैन भन्ने कसैलाई थाहा छैन । तपाइँहरुले त अचम्ममा पार्ने कुरा गर्दै हुनुहुन्छ त ।

हामीले अनुभव र तथ्यमा आधारित भएर यो कुरा भनिरहेका छौ । मज्जाले सकिन्छ भन्ने कुरा हामीले राधी, खुदी र साँगे बिद्युत आयोजनामा गरेर देखाएका छौं । राधीमा उत्पादन भएको पहिलो बर्ष नै शेयरधनीले लाभांश पाए भने खुदी र साँगेमा पनि त्यस्तै भयो । ती कम्पनीहरुको बिद्युत उत्पादन लागत कम नै थियो र शेयरधनीले छिटै लाभ प्राप्त गरे ।

अहिलेसम्मको कामको प्रगतिको आधारमा हामीले २०७७ सालमा तल्लो खारे खोलाको नाफाबाट लाभांश बाँड्छौ भनेका हौ. । अब काबु बाहिरको परिस्थिति निर्माण भयो, बैंकले ब्याज दर नै १५ प्रतिशत माथि पुर्यायो भने अलग कुरा हो ।

अलिकित जोखिम चाँही कहाँनिर छ भने बिद्युत प्राधिकरणले समयमा नै प्रसारण लाईन निर्माण पुरा नगर्ला कि भन्ने छ । छ महिना भित्र प्रसारण लाईन बनिसक्छ र राष्ट्रिय प्रसारणमा विद्युत जोडिन्छ भन्ने कुरामा हामी विस्वस्त भएर यो कुरा भनेको हो । हामीले प्रसारण लाईन निर्माणको अबस्था पनि हाम्रै प्राविधिकहरुलाई खटाएर जाँच गरिरहेका छौ । यी सबै कुरा हेर्दा हाम्रो घोषणा फेल खाने छैन ।

अरु आयोजना के कसरी बनाउँदै हुनुहुन्छ ?

हामीले सीर्डडीबी हाईड्रो फण्डको सहायक कम्पनीको नामबाट लमजुड.मा १२ मेगावाटको दोर्दी १ आयोजना निर्माण गरिरहेका छौ भने रुकुममा ५ मेगावाटको रुकुम गाड बनाईरहेका छौ । सीर्डडीबी हाईड्रो फण्डको आर्यपीओ ल्याउन धितोपत्र बोर्डमा निबेदन दिएर प्रक्रियामा छौ भने दोर्दी १ को पनि चाँडै आउला ।

अरु कक्पनीको पनि आईपीओ ल्याउने कुरा गर्दै हुनुहुन्छ तर हाईड्रोको शेयर अब किन्दैनौ भनेर सर्बसाधारण लगानीकर्ताले भन्न थालेका छन् , किन यस्तो बितृष्णा बढेको होला ?

राम्रा हाईड्रोमा लगानी गर्नबाट सर्बसाधारण पछाडि हट्नुपर्ने कुनै कारण छैन र निराश हुनु पर्दैन । हाईड्रो क्षेत्रमा निश्चित खालको आम्दानी हुन्छ र ढुक्कको प्रतिफल पाईन्छ । कुन आयोजनाले कहिले कति लाभांश बाँड््न सक्छ भनेर सजिलै आँकलन गर्न सक्छन् । तर अरु क्षेत्रका कम्पनीको आम्दानी अस्थिर हुन्छ र गएको बर्ष बाँडेको लाभांश यो बर्ष बाँडला भन्न सकिन्न ।

दोस्रो बजारमा शेयरको मूल्य कति छ भन्ने कुरालाई लिएर हाईड्रोको शेयर नै नकिन्ने भन्ने कुरा गर्नु युक्तिसंगत हुन्न । दोस्रो बजारमा शेयरको मूल्य माग र आपुर्तिको अबस्थाले निर्धारण गर्छ । शेयरको मूल्य कम हुन्छ भनेर लगानी गर्ने, नगर्ने हैन, लाभांशमा आधारित भएर लगानी गर्नु राम्रो हुन्छ । शेयरको मूल्य आज घटेको छ, भोलि बढ्ला वा भोलि पनि यस्तै रहला तर कम्पनीले दिने लाभांशमा आधारित भएर लगानी गर्नेहरु हच्किनु पर्दैन । निराश हुनु पनि पर्दैन ।

हाईड्रो क्षेत्रमा प्रत्यक्ष नियमनकारी निकाय नभएकाले प्रोमोटरहरुले बदमासी गरेका छन्, मनलाग्दी खर्च देखाएर आयोजनाको लागत बढाएका छन्, सर्बसाधारण लगानीकर्ता ठगिएका छन् भन्ने कुरा आईरहेकाले यस्तो बितृष्णा बढेको हो कि ?

अरु कम्पनी र हामीमा फरक छ । हामी शुरु देखि नै पब्लिक कम्पनी हौ । क्लिन इनर्जी डेभ्लपमेन्ट बैंकको सहायक कम्पनी हुँदादेखि नै हामीले संस्थागत सुशासन र आन्तरिक नियन्त्रण प्रणालीलाई बलियो बनायौं । पारदर्शी ब्यवस्थापन छ, संस्थागत सुशासनको असल संस्कृति निर्माण गरेका छौ । हाम्रा गुणहरु आयोजनासँग जोडिएका छन् । अरुसँग हामीलाई जोड्दा अन्याय हुन्छ ।

जहाँसम्म प्रत्यक्ष नियमनकारी निकायको कुरा छ, त्यो चाहिन्छ । अहिले हाईड्रोपावर निर्माण गर्ने हामीहरुले जुन खालको बेतिथि, झंझट, अल्झन, ब्यवधान ब्यहोरेका छौ, त्यसलाई हटाउँने र एउटै निकायबाट सबै काम हुने गरी नियमन गर्ने एउटा शक्तिशाली निकायको एकदम आबश्यकता छ । एउटा आयोजना बनाउँन स्वीकृति माग गर्दै १० ठाउँमा कुद्नुपर्ने, अलग अलग निकायको स्वार्थ बाझिने अहिलेको जटिल अबस्थाको अन्त्य गर्न र लगानीकर्ताको हित सुरक्षा गर्न यस्तो शक्तिशाली निकायको ब्यवस्था सरकारले गरोस । स्पष्ट क्षेत्राधिकार सहित अहिले प्रबद्र्धकले भोेगेका समस्या समाधान र बिद्युत उत्पादनलाई सहजीकरण गर्ने गरी नियमनकारी निकायको ब्यवस्था होस् भन्ने नै चाहन्छौ ।

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here