आर्थिक बर्षको दोस्रो त्रैमास सकिदै गर्दा बैंक तथा बित्तीय संस्थाहरु गाभ्ने, गाभिने तथा प्राप्ति प्रक्रियामा जाने क्रम तीब्र भएको छ ।

सहयोगी बिकास बैंकलाई सिटिजन्स बैंकले र देव बिकास बैंकलाई कुमारी बैंकले प्राप्ति गर्ने पहिलो चरणको सम्झौताको चर्चा सकिन नपाउँदै सुदुर पश्चिमको कन्चन डेभ्लपमेन्ट बैंकलाई एनएमबी बैंकले आफुमा मिलाउने सम्झौता गरेको छ । त्यसैगरी लघुवित्तहरुमा त झन् मर्जर प्रक्रियाले तीब्र गति लिएकै छ ।

बाणिज्य बैंकहरु मध्ये साना र कमजोर खालका सिभिल, सेन्चुरी र एनसीसी बैंक मर्जर तथा प्राप्ति प्रक्रियामा जाने अन्तिम तयारीको प्रसब अवस्थामा छन् । आफुलाई मै हुँ भन्ने बाणिज्य बैंकहरुलाई समेत मर्जर तथा प्राप्ति प्रक्रियामा जानैपर्ने बाध्यता उत्पन्न हुँदै गएको देखिएको छ ।

दुई बाणिज्य बैंकहरु ग्लोबल र जनता मिलेर एकीकृत कारोबार शुरु गरेपछि मर्जर तथा एक्विजिशनको लफडामा लाग्नु नपर्ने गरी उनीहरुलाई हाईसन्चो मात्रै भएको छैन, स्प्रेड दरमा सहुलियत, डिबेन्चर बिक्रीको झंझटबाट मुक्ति, करमा सहुलियत, प्राथमिकता प्राप्त कर्जा प्रबाहको सिमा पुरा नगरेकोमा हुने कारबाहीबाट मुक्ति मिलेकै छ ।

चालु आर्थिक बर्ष समाप्त हुन अब पाँच महिना मात्र बाँकी रहेको अबस्थामा राष्ट्र बैंकले दिएको सुविधा उपभोग गर्न बाँकी अवधिमा मर्जर तथा प्रूािप्त प्रक्रिया समाप्त पार्नेपर्ने हुन्छ । नत्र राष्ट्र बैंकले दिएको सुविधा पनि नपाउँने र मर्जर तथा प्राप्ति प्रक्रियामा पनि जानैपर्ने हुन्छ, ढिला गरे उपलब्धिहरु गुम्न सक्छन् ।

मर्जर तथा प्राप्ति प्रक्रियामा जाने बैंक मध्ये कस्ता कम्पनीमा लगानी गर्दा फाईदा हुन्छ भन्ने कुरा लगानीकर्ताका लागि महत्वपूर्ण देखिएको छ ।

ग्लोबलमा जनता बैंक मिसिएपछि शुरु भएको शेयर कारोबारको अबस्था हेर्दा राम्रो स्वाप प्राप्त गर्ने साना कम्पनीकै शेयरमा लगानी फाईदाजनक हुने देखिएको छ । आपसमा मर्जरमा जाने ठूला कम्पनीको भन्दा सस्तो शेयर मूल्य रहेको कम्पनीमा दीर्घकालीन लगानी गर्दा स्वाप र कारोबार खुल्दाको शेयर मूल्यको हिसाब गर्दा फाईदा देखिने हो । ग्लोबल र जनता बैंकको मर्जरमा ग्लोबलले जनतालाई ८५ प्रतिशत स्वाप दिएकोमा जनता बैंकका शेयरधनीलाई झण्डै एकसय रुपैयाँ फाईदा देखिएको थियो । अल्पकालीन किनबेचको हिसाब गर्दाको यो फाईदाको आँकडा देखिए दीर्घकालीन रुपमा र लाभांशमा आधारित हुँदा फाईदा फरक  हुनसक्छ ।

अर्को उदाहरण जेविल्स फाईनान्सलाई नेपाल इृईन्भेष्टमेन्ट बैंकले प्राप्ति गर्दाको हुनसक्छ भने एनएमबी बैंकले ओम डेभ्लपमेन्ट बैंकलाई आफुमा मिलाउँदा ओमका शेयरधनीले पनि उत्तिकै फाईदा पाएको उदाहरणबाट देखिन्छ ।

एकातिर कम्पनीले गर्ने प्रगतिबाट मर्जरमा गएका कम्पनीहरुका शेयरधनीलाई बराबरी फाईदा हुने र बचेको स्वापबाट आगामी साधारणसभामा राम्रो लाभांश पाईने हुँदा दुबै हातमा लड्डुको अबस्था पनि देखिनसक्छ किनभने यस्ता कम्पनीहरुले नगद र बोनस दुबै वितरण गर्नुपर्ने हुन्छ ।

मर्जर तथा एक्विजिशन प्रक्रियामा जाने कम्पनीहरुको शेयर कारोबार कम्तिमा चार महिनासम्म रोकिने हुँदा शेयर बिक्री गरेर गर्जो टार्नुपर्ने लगानीकर्ताहरुको हकमा भने अफ्ठेरो पर्नसक्छ । लामो समयसम्म शेयर बन्धक हुने र बैंकहरुमा धितो राखेर कर्जा लिन पनि समस्या हुनसक्ने हुँदा त्यस्ता लगानीकर्ताहरुका लागि मर्जर तथा एक्विजिशनमा जाने कम्पनीहरुको शेयरमा लगानी प्रत्युत्पादक पनि हुनसक्छ ।

शेयर मूल्य उचालिएको खराब कम्पनी पर्यो भने कौडीको भाउमा बेचिनु पर्दा त्यसका शेयरधनीलाई जीवनमा नसोचेको घाटा खानुपर्छ । यो पनि याद गरौं ।

शेयर मूल्य उस्तै रहेका र स्वाप पनि बराबर हुने मर्जर तथा एक्विशिजनमा सामेल बैंकका शेयरधनीहरुलाई भने अल्पकालीन फाईदा कम हुनसक्छ । अझ दिनदिनै सट्टेबाजी गर्ने लघुवित्तका शेयरधनीहरुलाई त मर्जरमा जाने कम्पनीहरुको शेयरमा लगानी आत्मघाती नै जस्तो देखिन थालेको छ । एउटै कम्पनीमा धेरे रकम फसिदियो भने खेल खत्तम ।

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here